De toestand der dingen

Het politieke nieuws van de eerste 7 dagen dagen van het jaar beperkte zich tot wat kleinigheden:

• CD&V stelt voor de bedrijven juridisch vrij te laten hun bedrijfswagens met alcoholsloten uit te rusten, daar waar dat nu door de privacywetgeving verboden wordt, de uitvoering van een ballonnetje dat ze 8 maanden al opgelaten hadden.
• Vlaams minister van bestuurszaken Geert Bourgeois (N-VA) wil meer mentaal gehandicapten te werk stellen en beslist hiertoe voor hen het vergelijkend wervingsexamen af te schaffen.^[1]
• Spirit stelt voor de basisproducten een groter gewicht in de korf voor de prijsindex te geven.

Op zich zijn dit misschien geen slechte ideetjes, maar echt groot politiek nieuws was dit toch allemaal niet.

Vandaag echter is het politieke jaar écht begonnen, of je favoriete partij nu al haar nieuwjaarsreceptie gehouden heeft of niet.

Eerste minister Guy Verhofstadt (Open VLD) (de voorheen uitgaande premier die “uitgaand” herdefinieerde door te blijven^[2]) presenteerde namelijk vandaag zijn persoonlijke nota over de staatshervorming^[3] aan de Koning. En zo gaat nu hopelijk het hyperbelangrijke communautaire overleg eindelijk écht van start.

Status van het document

De nota is officieel een laattijdig verslag van Verhofstadts informatie-opdracht die eigenlijk op al maandag 17 december 2007 afgelopen was. In de titel wordt ook gewag gemaakt van “verslag van Verhofstadts formatie-opdracht”. Die formatie eindigde op zondag 23 december 2007 met de vorming van de interimregering-Verhofstadt III. Alleen, het begrip “verslag van formatie-opdracht” bestaat eigelijk niet; een formatie-opdracht wordt normaalgezien beëindigd met een regeerakkoord. Zo′n regeerakkoord heeft Verhofstadt III niet, wel een regeerverklaring.^[4]

Belangrijker is dat het verslag geen akkoord is. Het bevat geen beloftes, geen toegevingen, geen verworvendheden. Dit is enkel en alleen de persoonlijke visie van één politicus hoe een compromis er zou kunnen uitzien. Een belangrijk politicus met aanzien aan beide kanten van de taalgrens, misschien, maar dat maakt eigenlijk geen verschil uit. Niemand is door dit document gebonden.

Er is dan ook geen reden waarom de partijen deze nota als uitgangsbasis van de communautaire besprekingen zouden moeten beschouwen.

Goede punten

Van heel wat bevoegdheden komen volgens Verhofstadt elementen in aanmerking voor overheveling naar de gewesten en gemeenschappen: het tewerkstellingsbeleid, het energiebeleid, de mobiliteit, het justitieel beleid en het gezins- en onderwijsbeleid.

De deelstaten zouden ook een stukje fiscale autonomie krijgen, zowel in de personen- als de vennootschapsbelasting.

Ook niet slecht is de herfederalisering van geluidsnormen. Dat is nu één van de weinige bevoegdheden (samen met wapenuitvoer) waarvan ik de splitsing niet echt een goede zaak vind. De herfederalisering hiervan zorgt ervoor dat er opnieuw één en slechts één regering verantwoordelijk is voor de Zaventem-problematiek. Ook in de herfederalisering van ontwikkelingssamenwerking zie ik niet onmiddellijk een onoverkomelijk probleem.

Evenmin een probleem is de volledige ratificatie van het Europees Minderhedenverdrag,^[5] met dien verstande dat (zoals Verhofstadt voorstelt) “enkel de Duitstaligen woonachtig in de Duitstalige Gemeenschap en de gemeenten uit het Malmedyse als nationale minderheid” gedefinieerd worden.

Minder goede punten

Het is opmerkelijk dat de Guy in hetzelfde eerste hoofdstuk pleit voor homogene, minder versnipperde bevoegdheden, en vervolgens slechts verschillende versnipperde elementen van de genoemde beleidsniveau’s in aanmerking laat komen voor overheveling.

Een stuk desastreuzer is het idee van een nationale kieskring; dat is een niet-onbelangrijke uitholling het territorialiteitsprincipe. De te onderhandelen toegiftes op de splitsingsmodaliteiten van Brussel-Halle-Vilvoorde zijn dat potentieel ook. Het “wenselijk” ideetje om de omzendbrief-Peeters^[6] ongedaan te maken, is evenzeer een brug te ver. Hierdoor zal de integratie van de Franstaligen in de Vlaamse rand rond Brussel nog verder worden ontmoedigd; in die zin klinkt “globale pacificatieregeling” dan ook verdacht veel als eufemisme voor “onvoorwaardelijke overgave” aan de Franstalige invasie–annexatie–assimilatiepoging.

Een ander minpunt is misschien wel creatief gevonden, maar zou wel eens verkeerd kunnen uitdraaien. Verhofstadt voorziet bij de bevoegdheden die naar de deelstaten overgeheveld zouden worden, dat het federaal niveau wel nog uiterste grenzen zou mogen bepalen, om te verhinderen dat de verschillen tussen Vlaanderen en Wallonië (te) groot worden. Met deze “federale convergentiecriteria” is het niet uitgesloten — zelfs heel waarschijnlijk dat over die bevoegdheden communautaire politieke onenigheid blijft bestaan.

Referenties

• ^[1] zoals eerder aangegeven in: Geert Bourgeois (N-VA), Een overheid van nu en van u, beleidsbrief Bestuurszaken 2008 van maandag 29 oktober 2007, Vlaams Parlement, zitting 2007–2008, stuk 1 392, blz. 47
• ^[2] Roger Cohen, A surreal state, The New York Times, gepubliceerd op maandag 17 december 2007
• ^[3] Guy Verhofstadt (Open VLD), Verslag aan Koning Albert II van dinsdag 8 januari 2007 over de hervorming van de instellingen in het kader van zijn informatie- en formatieopdracht
• ^[4] Verklaring van de interimregering omtrent haar algemeen beleid door eerste minister Guy Verhofstadt, (vertaling), Kamer van Volksvertegenwoordigers, Brussel, in de plenumvergadering van vrijdagnamiddag 21 december 2007
• ^[5] Framework convention for the protection of national minorities, (met vertaling), Raad van Europa, Straatsburg, woensdag 1 februari 1995
• ^[6] Omzendbrief BA 97/22 van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap van dinsdag 16 december 1997 betreffende het taalgebruik in gemeentebesturen van het Nederlandse taalgebied (“omzendbrief-Peeters”)

Post scriptum

woensdag 9 januari 2008, 16:45

Yves Leterme (CD&V) maakte vandaag bekend dat de Octopuswerkgroep, die zich de komende weken over de staatshervorming zal buigen, op volgende week dinsdag 15 januari 2008 voor het eerst samenkomt. (En ja, spirit zal vertegenwoordigd zijn.)