De toestand der dingen

Het gebeurt af en toe wel dat in ons landje de fundamentele vrijheid van meningsuiting geschonden wordt: betogingen worden verboden zonder geldige reden, vreedzame betogers en pamfletverspreiders worden met een indrukwekkende politiemacht hardhandig opgepakt en administratief aangehouden. Het Vlaams Belang en het Taal Aktie Komitee kunnen er over meespreken. Soms levert dat mooie televisiebeelden op, waardoor de boodschap toch het nieuws haalt, en de mening toch verspreid geraakt.

Het zag er lange tijd naar uit dat ik nog een flagranter voorbeeldje aan de lijst zou kunnen toevoegen, maar vandaag kreeg de zaak toch nog een happy end. Mijn complimenten aan Stephaan Libert van het Hof van Beroep van Antwerpen voor de uitspraak in de zaak-Kimyongür.

Ik ben zelf geen communist, integendeel. Maar dat mag me niet weerhouden over het verhaal van Bahar Kimyongür te bloggen; ook N-VA voorzitter Bart De Wever neemt het al eens op voor een politiek tegenstander als Dyab Abou Jahjah.

Ver van ons bed

Turkije heeft niet echt een goede reputatie als het aankomt de mensenrechten van haar minderheden. Niet alleen Koerden, maar ook Armeniërs, Assyriërs, Yazidis, Roma en anderen hebben eronder te leiden. Zo zijn er talloze meldingen dat het leger, de politie en de paramilitaire dorpswachten die de Turkse staat sinds midden de jaren 1980 heeft opgezet, betrokken zijn bij drugssmokkel, diefstallen, afpersingen, verkrachtingen, extrajudiciële executies, moorden, “verdwijningen” en folteringen.

Tegen deze achtergrond vormde zich een marxistisch-leninistische Revolutionair Volksbevrijdingspartij en -front (DHKP/C). De partij klaagt terecht telkens opnieuw de praktijken aan; het front gebruikt liever actiemiddelen die ik onmogelijk kan goedkeuren: ondertussen heeft het al ongeveer driehonderd aanslagen tegen militairen, politiemensen, politici en rechters op de kerfstok. Ook raakten op donderdag 24 juni 2004 op een bus in Istanbul drie onschuldige burgers gedood, en raakte een vijftiental mensen gewond, bij een mislukte bomaanslag waarbij de bom te vroeg is ontploft.

Het is dan ook geen wonder dat de organisatie (door de vele banden worden front en partij over één kam geschoren) opgenomen werd op de Europese lijst van terroristische organisaties.^[1]

De Belgische wet

In de nasleep van de aanslagen van dinsdag 11 september 2001 komt er ook in België een anti-terrorismewet^[2] tot stand. Plots weegt een misdrijf veel zwaarder door als het gepleegd wordt opzettelijk gepleegd met het oogmerk om een bevolking ernstige vrees aan te jagen of om de politieke, constitutionele, economische of sociale basisstructuren van een land ernstig te ontwrichten; dan hetzelfde misdrijf met andere motieven zou wegen. Ook leiderschap in, of financiering van, een terroristische organisatie wordt strafbaar. En als klap op de vuurpijl: ook deelname aan enige activiteit wordt strafbaar, zelfs al is die activiteit op zich volkomen onschuldig en legitiem, zelfs als werk je helemaal niet mee aan gewelddadige acties, of de planning ervan.

Enig lichtpuntje is dat bij het tot stand komen van de wet enkele liberalen de mogelijkheid tot misbruik voorzagen, en met succes er nog twee artikelen aan geamendeerd hebben:

Een organisatie waarvan het echte doel uitsluitend politiek, syndicaal, filantropisch, levensbeschouwelijk of godsdienstig is of die uitsluitend enig ander wettig doel nastreeft, mag als dusdanig niet worden beschouwd als een terroristische groep

Geen enkele bepaling uit deze titel kan worden gelezen in die zin dat zij een beperking of een belemmering beoogt van rechten of fundamentele vrijheden, zoals het stakingsrecht, de vrijheid van vergadering, vereniging of meningsuiting, waaronder het recht om, voor de verdediging van de eigen belangen, samen met anderen vakbonden op te richten dan wel zich daarbij aan te sluiten, evenals het daarmee samenhangende recht van betoging

Het hoofdpersonage

Bahar Kimyongür is een Belg van Turkse oorsprong. Hij is geboren in Sint-Agatha-Berchem, en heeft al heel z’n leven de Belgische nationaliteit. Hij heeft een diploma in archeologie en kunstgeschiedenis aan de ULB. Maar hij is ook extreemlinks militant. Hij heeft sympathieën voor de hoger beschreven marxistisch-leninistische partij, die de mensenrechten in het land van z’n afkomst ter harte neemt. De Belgische justitie is echter van mening dat het DHKP/C een terroristische organisatie met criminele doeleinden is. Ik vermeld terloops even dat in de 1980’er en 1990’er jaren lidmaatschap van de DHKP/C in België beschouwd werd als gegronde reden om politiek asiel te verkrijgen, gezien de repressie die deze beweging in Turkije ondervindt, met honderden leden die in de afgelopen 20 jaar in Turkse gevangenissen zijn gedood.

In de zomer van 1995 wordt hij actief in het Brussels informatiebureau van de DHKC, hoewel hij zichzelf er geen lid van beschouwt. Hij vertaalde er communiqués, verspreidde ze en verzag ze van commentaar. Verder organiseerde hij ook nog demonstraties, symbolische protestacties, persconferenties, petities, seminaries, symposia, ontmoetingen met parlementsleden, foto-exposities, concerten en filmvoorstellingen. Hij hielp bij het inzamelen van medicijnen, en ijverde voor het sturen van delegaties die zouden toezien op de situatie in Turkse gevangenissen.

Aan zee

In 1999 treft de politie (veeleer toevallig) automatische vuurwapens en een bomdetonator aan, en droogstempels om paspoorten na te maken, in een appartementje in Duinbergen, bij Knokke-Heist. Deze blijken te behoren tot leden van de Europese tak van de DHKC. De hele tak wordt opgepakt, onder wie Ferhiye Erdal (van wie aangenomen wordt dat ze op dinsdag 9 januari 1996 een rol had in de moordaanslag op Özdemir Sabancı en twee medewerkers in zijn bureau in Istanbul).

Via associatie — enkel via associatie — leidt het spoor naar Bahar Kimyongür. Hoe meer beklaagden, hoe meer vreugd, dacht het Openbaar Ministerie en prompt werd Kimyongür leiderschap in de organisatie ten laste gelegd.

Onrecht en recht

In februari 2006 werd Bahar Kimyongür veroordeeld voor lidmaatschap van een terroristische organisatie door de Rechtbank van Eerste Aanleg van Brugge; hij krijgt 4 jaar gevangenisstraf.

Bahar Kimyongür tekent, net als de anderen, beroep aan. Medebeschuldigden die ook criminele doeleinden worden aangewreven (gelinkt aan het appartementje) worden opgesloten in Brugge, waar ze onderworpen worden aan een regime met slaaponthouding. De Liga voor Mensenrechten beschouwt hun uitzonderingsregime mensonwaardig en vernederend, zelfs een vorm van foltering.^[3] Kimyongür is dit gespaard gebleven: hij bleef op vrije voeten tot het beroepsproces.

Op 7 november 2006 veroordeelt de correctionele kamer van het Hof van Beroep te Gent Kimyongür opnieuw voor leiderschap van de terroristische organisatie, en verzwaart de gevangenisstraf tot 5 jaar. De andere beklaagden werden in Gent dan weer veroordeeld als lid van een criminele bende. Speciaal voor dat proces werd strafrechter Freddy Troch uit Dendermone naar Brugge gedetacheerd. Kimyongür trekt naar Cassatie. Op donderdag 19 april 2007 verbreekt het Hof van Cassatie het arrest omdat het speciale detachement de schijn van partijdigheid en afhankelijkheid kon creëren.^[4] Kimyongür wordt vrijgelaten.

Affaire

In haar jaarrapport 2006 beschrijft van het Vast Comité van Toezicht op de Inlichtingendiensten (het Comité-I) dat hierop een hallucinant incident volgde. Althans, dat schrijft Marc Metdepenningen van Le Soir,^[5] die blijkbaar het rapport heeft kunnen inkijken; het rapport is niet openbaar vrijgegeven.

Turkije vaardigt een internationaal uitleveringsbevel uit voor Bahar Kimyongür, wegens het beledigen van de Turkse staat en meer van dat. Gezien Kimyongur de Belgische nationaliteit bezit, weet het ministerie van Justitie dat België daar onmogelijk wettig op kan ingaan. In maart 2006 (dus voor het Hof van Beroep van Gent zijn uitspraak deed) komen de Turkse inlichtingendiensten te weten dat Kimyongür van plan is in Nederland een optreden van een Turks muziekgezelschap bij te wonen. Op woensdag 26 april 2006 werd in het crisiscentrum van het ministerie van Binnenlandse Zaken een geheime vergadering gehouden waar 25 magistraten en ambtenaren van Justitie, Binnenlandse Zaken en de diensten van de Eerste Minister aanwezig waren. Er werd beslist de Nederlandse inlichtingendienst AIVD op de hoogte te stellen van de mogelijke komst van Kimyongür met de vraag hem te arresteren. En ja hoor, als Kimyongür de 29ste de Nederlandse grens oversteekt, wordt hij na een paar honderd meter aangehouden. Hij wordt op de hoogte gesteld van de Turkse aanvraag tot uitlevering, en van het feit dat het Nederlands gerecht wel legaal aan die aanvraag gevolg kan geven. Kimyongür bracht 68 dagen door in een cel in Nederland. Uiteraard bleven zijn verzoeken gericht aan de Belgische consulaire diensten om een repatriëring naar België zonder gevolg. Uiteindelijk heeft hij het aan de onpartijdigheid van een Nederlands rechter in Den Haag te danken dat hij niet naar Turkije werd gestuurd, waar de folterzaal voor hem klaarstaat.

Voormalig minister van justitie Laurette Onckelinx (PS) heeft altijd ontkend dat zo’n vergadering heeft plaatsgevonden. Senatrice Christine Defraigne (MR–PRL) heeft er een parlementair debat over gevraagd, maar toenmalig voorzitter van de Senaat Anne-Marie Lizin (PS) heeft er nooit een commissie voor willen oprichten. Het jaarrapport 2006 van het Comité-I ontmaskert volgens Le Soir Onckelinx’ leugen.

Derde keer, goede keer

In september 2007 werd het beroepsproces dan overgedaan in het Hof van Beroep van Antwerpen. Daarnet volgde de uitspraak: Bahar Kimyongür is een onschuldig man. Enkele medebeschuldigden werden (volkomen terecht) veroordeeld voor inbreuken op de wapenwet, en valsheid in geschriften.^[6]

Maar het belangrijkste is: communiqués vertalen, verspreiden en van commentaar voorzien, het mag nog. Echt waar, het mag nog.

Referenties

• ^[1] Besluit van de Raad van de Europese Unie van woensdag 21 december 2005 tot uitvoering van artikel 2, lid 3, van Verordening (EG) nr. 2 580/2001 inzake specifieke beperkende maatregelen tegen bepaalde personen en entiteiten met het oog op de strijd tegen het terrorisme, en tot intrekking van Besluit 2005/848/EG, Publicatieblad van de Europese Unie, nr. L 340 van vrijdag 23 december 2005, blz. 64–66, in werking getreden op de dag van de bekendmaking
• ^[2] Wet van vrijdag 19 december 2003 betreffende terroristische misdrijven, Belgisch Staatsblad van maandag 29 december 2003, editie 3, blz. 61 689–61 692, inwerkingtreding donderdag 8 januari 2004
• ^[3] Liga voor Mensenrechten, Het uitzonderingsregime in de gevangenis: vernederend en illegaal, zondag 6 november 2005
• ^[4] Arrest nr. P.06.1605.N van het Hof van Cassatie van donderdag 19 april 2007
• ^[5] Marc Metdepenningen, La Sûreté de l’État parle d’un « plan machiavélique » : La Belgique a bien voulu livrer Kimyongur, Le Soir, dinsdag 22 januari 2008, blz. 7
• ^[6] Mark Eeckhaut en Sofie Vandenhouwe, Lichte straffen en vrijspraak voor DHKP-C leden, De Standaard, donderdag 7 februari 2008