De toestand der dingen

Quatorze juillet in quotes

Terugkeren naar zondag 10 juni 2007 is misschien wat te ver, maar sta mij toe toch even de regeringsverklaring van donderdag 20 maart 2008 in herinnering te brengen:

Monsieur le président, chers collègues, les résultats des élections du 10 juin ont également traduit le souhait d’ une politique plus efficace et d’ une meilleure gouvernance. Ces derniers mois, nous n’ avons éludé aucune question. Pendant les négociations, nous sommes allés au fond des choses, jusqu’ aux points les plus sensibles de notre structure étatique. Ces mois n’ ont pas été perdus. Ils ont en effet clairement démontré qu’ il est nécessaire de parvenir à un nouvel équilibre entre les Communautés, les Régions et l’ État fédéral. Ils ont clairement démontré qu’ une nouvelle réforme de l’ État est nécessaire. Une réforme de l’ État dont chaque citoyen de ce pays — qu’ il soit Flamand, Wallon, Bruxellois ou germanophone — tirera profit.

Une proposition de loi spéciale a déjà été déposée au Sénat. Cette proposition introduit une plus grande cohérence dans la répartition des compétences et rend le fonctionnement de l’ État fédéral plus efficace. Elle est signée par différents groupes, tant de la majorité que de l’ opposition et est basée sur les travaux du Comité des Sages. Chers collègues, le gouvernement entend continuer cet important travail. Ainsi, nous déposerons d’ ici la mi-juillet un deuxième projet de loi spéciale poursuivant les mêmes objectifs. C’ est ainsi que nous travaillerons, pas à pas, à la nécessaire réforme de notre pays.

→ Yves Leterme (CD&V), namens zijn regering^[1]

Fast forward naar gisteren, maandag quatorze juillet 2008: Yves Leterme lanceert het idee om het communautair overleg nogmaals uit te stellen, nogmaals in een ander praatbarak, deze keer met de Gemeenschappen en Gewesten erbij betrokken. In Ter Zake brengt Rik Van Cauwelaert, hoofdredacteur van Knack, een sceptische analyse:

Met de plannen die voorliggen om zogezegd een overleg op te starten met de Gemeenschappen erbij, zie je nu al aan (Didier) Reynders (MR–PRL) dat hij nieuwe spelletjes aan het bedenken is.

Nu Reynders heeft de afgelopen 13 maanden niets anders gedaan dan de hele zaak gesaboteerd. Het zou mij verbazen dat hij tot inkeer is gekomen en nu plots wel op een constructieve manier wil gaan meewerken.

Wat mij nog het meest verbaast eigenlijk is het volgende: namelijk dat men nu blijkbaar bij CD&V bereid is, nadat met Leterme heeft laten afslachten, is men blijkbaar bereid van nog eens Kris Peeters (CD&V) in de strijd te gooien, om nog eens een tweede keer iemand van hun kopstukken (zeg maar) naar de slachtbanken te leiden.

Op een dag, stel u voor, worden zij (= de sherpa’s, ofte onderhandelaars van CD&V) toegesproken door een half-dronken Michel Daerden (PS), die ze komt uitleggen hoeveel miljarden zij eigenlijk nog aan Wallonië zouden moeten geven, en er is niemand die de zaal verlaat. Dus dat is onvoorstelbaar.

Een kopstuk van de sp.a vertelde mij afgelopen week net hetzelfde: namelijk dat zij schrikken van een militante, flamingante houding van hun eigen achterban. Zelfs bij sp.a.

→ Rik Van Cauwelaert^[2]

Naarmate de avond vordert, wordt steeds meer duidelijk dat ook het kartel hier weinig voor voelt. Om 20:21 haalt een persbericht van Jong N-VA de internetpagina’s van De Morgen:

De feiten zijn duidelijk: er ligt niets op tafel en voor de zoveelste keer tracht een deel van de onderhandelaars de uiterste datum te verleggen. Voor Jong N-VA is de maat vol. Wij vragen de premier met aandrang om de stekker uit de onderhandelingen te trekken en de regering te laten vallen. De deelstaten moeten zelf initiatieven nemen én op voet van gelijkwaardigheid onderhandelingen opstarten.

Één zaak werd het laatste jaar meermaals duidelijk: een compromis is niet langer mogelijk. Zolang Franstaligen weigeren de rechtmatige eis van Vlaanderen voor meer bevoegdheden te erkennen en imperialistische eisen op tafel blijven leggen kan men niet tot een vergelijk komen. Problemen uitstellen brengt het uitzicht op een oplossing niet met zich mee.

Verder uitstel is dan ook niet meer te tolereren.

→ Bas Luyten, namens Jong N-VA^[3]

Anderhalf uur later blogt ook David Geens (CD&V), afdelingsvoorzitter in Knesselare, zijn teleurstelling van zich af. Hoe kan de partijtop meewerken aan een zoveelste poging tot uitstel?

Ik geef toe dat ik op Leterme heb gestemd, dat ik borden van hem heb opgehangen en hem op internetfora heb verdedigd.

Maar nog nooit ben ik zo teleurgesteld in een politiek boegbeeld als in Yves. Als hij niet morgenmiddag naar de koning gaat om zijn ontslag aan te bieden, dan moest de ganse CD&V die daar mee akkoord gaat, diep in de grond kruipen van schaamte.

Ik voel me nu dus partijloos. Jazeker, deze woorden komen van een CD&V-afdelingsvoorzitter en lid van het provinciaal bestuur.

→ David Geens (CD&V)^[4]

Gelijkaardige reacties van de basis blijven binnenstromen bij het (voorlopig) CD&V hoofdkwartier. Rond halfelf houdt Yves Leterme de eer aan zichzelf. Later in de nacht verspreid hij deze mededeling:

Vanavond heeft Eerste Minister Yves Leterme het ontslag van zijn regering aan de Koning aangeboden. Het regeerakkoord van deze federale regering bepaalt dat tegen half juli de regering in het parlement een verklaring inzake de staatshervorming zal afleggen. Sinds de start van deze regering hebben onder leiding van de Eerste Minister de vertegenwoordigers van de regeringspartijen en van Ecolo en Groen!, de ministers van institutionele hervormingen en de voorzitters van Kamer en Senaat grondig en uitvoerig diverse pistes besproken en onderzocht, om de noodzakelijke hervormingen te realiseren. Ondanks alle inspanningen en doorzettingsvermogen stelt de Eerste Minister vast dat de in het regeerakkoord voorziene timing niet gerespecteerd wordt. Het blijkt dat de tegengestelde visies tussen de gemeenschappen over het noodzakelijk tot stand te brengen nieuwe evenwicht in onze staatsinrichting vandaag niet te overbruggen zijn. Dit toont aan dat het overlegmodel op louter federaal niveau zijn limieten heeft bereikt. Toch blijft een staatshervorming een wezenlijk onderdeel van een regeerakkoord. De Eerste Minister dankt zijn collega’s voor het geleverde werk, dat de laatste dagen werd vorm gegeven via een begroting in evenwicht en een sociaal-economisch meerjarenplan.

→ Yves Leterme (CD&V)^[5]

Nabeschouwingen van vandaag

In het commentaarstuk van De Standaard staat te lezen:

De democratische meerderheid speelt nooit. Dat remt alle takken van het beleid. Hier geldt altijd het tempo van de traagste.

Wat is een natuurlijke reactie van die 60 procent daarop? Almaar meer autonomie eisen, natuurlijk. Dan kunnen we ten minste in eigen regio het beleid voeren dat we voorstaan, redeneren ze.

Maar ook dat kunnen de Franstalige partijen tegenhouden. In het verleden wilden ze al wel eens iets lossen, in ruil voor extra geld. Vandaag werkt dat niet meer.

Sommige Franstalige politici geven wel eens aan dat ze begrijpen dat dit België niet houdbaar is. Maar aan de onderhandelingstafels is van die goede wil niets te zien. Daarom staan de onderhandelingen na 56 weken nog nergens. Het is 0-0: de Vlaamse partijen hebben nog niets toegegeven maar ook nog niets bereikt. En dat was wat de Franstaligen wilden.

Deze federale staat is dus niet in staat zichzelf te hervormen. En hij rijdt zo naar de afgrond.

→ Guy Tegenbos^[6]

Een insider van N-VA herinnert zich:

Gisterenavond zag het er nochthans anders uit, onze minister Geert Bourgeois (N-VA) stond op het punt ontslag te nemen uit de Vlaamse Regering. De bocht leek immers definitief ingezet door CD&V. Een zoveelste nutteloze praatbarak zou worden opgericht om Leterme toch maar in het zadel te houden. Het werd met het uur duidelijker dat het vandaag of Bourgeois’ of Leterme’s kop zou zijn die over “de keien van de Wetstraat” zou rollen. Leterme heeft gelukkig de eer aan zichzelf gehouden. Onder zware druk van de basis van zijn partij, niet van de top. Het is nu al de derde keer dat een poging tot pro-Belgische koerswijziging genadeloos wordt getorpedeerd door de basis. De ontelbare uitstekende, ja zelfs hartelijke lokale contacten tussen CD&V’ers en N-VA’ers maken het kartel zo sterk, niet de dictaten van (Jan) Renders (ACW) of (Marc) Justaert (CM), niet de giftige woorden van (Wilfried) Martens (CD&V) en (Mark) Eyskens (CD&V) en al helemaal niet de onfeilbaar geachte politieke berekeningen van het legertje federale CD&V-cabinetards.

→ Theo Francken (N-VA)^[7]

Maar de schuld bij Leterme leggen, zoals heel wat Franstalige politici, daar doet (Jong) N-VA niet aan mee:

Wat iedereen eigenlijk al maanden zag aankomen, is gebeurd. Premier Yves Leterme is er niet in geslaagd overeenstemming te vinden tussen Vlamingen en Franstaligen over de beloofde staatshervorming en heeft — voor de derde keer — zijn ontslag aangeboden.

De Belgische realiteit wordt opnieuw pijnlijk duidelijk: Franstaligen blijven de rechtmatige eis voor meer bevoegdheden weigeren en willen in ruil zelfs aan gebiedsuitbreiding doen.

In dit klimaat was en is geen compromis mogelijk. Jong N-VA is alvast verheugd dat Leterme kiest voor zijn principes en het kartel én niet voor zijn premierpost.

Tot slot willen wij onze dankbaarheid en bewondering uiten voor Yves Leterme, die is alles in het werk heeft gesteld om tot een oplossing te komen. Zijn inzet en doorzettingsvermogen hebben niet mogen baten. De Belgische constructie is volledig onwerkbaar geworden, niemand kan deze tegenstellingen overbruggen.

→ Bas Luyten, namens Jong N-VA^[8]

Referenties

• ^[1] Verklaring van de regering door eerste minister Yves Leterme, Kamer van Volksvertegenwoordigers, Brussel, in de plenumvergadering van donderdagnamiddag 20 maart 2008
• ^[2] Rik Van Cauwelaert, in: Ter Zake, fragment, VRT, Canvas, maandagavond 14 juli 2008
• ^[3] Bas Luyten (Jong N-VA), Jong N-VA verwerpt elk verder uitstel; genoeg is genoeg, persbericht van maandagavond 14 juli 2008; verslaggeving: KA, Jong N-VA vraagt Leterme regering te laten vallen, De Morgen, maandagavond 14 juli 2008, 20:21
• ^[4] David Geens (CD&V), Awoe CD&V, De kunst van het mogelijke, maandagavond 14 juli 2008, 22:04
• ^[5] Mededeling van Yves Leterme (CD&V), geciteerd in: Yves Leterme biedt ontslag aan, De Standaard, vroeg dinsdagnacht 15 juli 2008
• ^[6] Guy Tegenbos, Niet in staat zich te hervormen, De Standaard, dinsdag 15 juli 2008, blz. 2
• ^[7] Theo Francken (N-VA), blogpost, Theo tuurt naar Vlaanderen en de wereld, dinsdag 15 juli 2008
• ^[8] Bas Luyten (Jong N-VA), Exit Leterme, persbericht van dinsdag 15 juli 2008

Post scriptum

woensdag 16 juli 2008, 11:00

De Standaard brengt vandaag een kroniek^[9] van het verval en de val.

Referentie

• ^[9] Wim Winckelmans, Hoe Leterme de uitweg niet vond, De Standaard, woensdag 16 juli 2008, blz. 6