Schaf de provincies af!
Op de nieuwjaarsreceptie van Voka West-Vlaanderen pleitte Brugs regiovoorzitter Jean-Pierre Saelen (Voka) voor een fusie van de gemeenten van het Brugse arrondissement.[1] Federaal minister voor ondernemen en vereenvoudigen Vincent Van Quickenborne (Open VLD) steunt het idee en herhaalt haalt een oud plan van onder het stof: een nieuwe ronde gemeentefusies (idealiter tot 25 stadsgebieden in Vlaanderen) en de afschaffing van de provincies.[2] Het plan krijgt steun van Jong VLD[3], Jong Groen![4] en Jong N-VA[5]. En terecht.
Tegenwoordig zijn er bij ons niveaus waarin democratisch verkozen politici de burgers vertegenwoordigen: de gemeenteraad, de provincieraad, het Vlaams Parlement, het federaal parlement (bestaande uit Kamer en Senaat) en het Europees Parlement. (In de stad Antwerpen is er nog een zesde, allerlaagste niveau: de districtraad.) Met de bevoegdheidsverdeling tussen de hoogste drie niveaus zit het zeker ook nog niet snor, maar daar zal ik het deze keer niet over hebben.
De provincie mag dan wel democratische werking hebben, haar bevoegdheden zijn vrij beperkt: ruimtelijke ordening, coördinatie bij rampen via een nood- en interventieplan van provinciale fase, provinciale bibliotheeknetwerken, … Ze zijn ook vrij vaag gedefinieerd: “taakbehartiging van aangelegenheden die het lokale gemeentelijke belang overstijgen, voorzover ze streekgericht blijven”; “ondersteunende taken op verzoek”; “initiatieven met het oog op gebiedsgerichte samenwerking”; …[6]
Ondertussen worden heel wat aangelegenheden met een veel grotere impact op het dagelijkse leven van de burger op een tussenniveau geregeld: elektriciteit, gasvoorziening, watervoorziening, televisiedistributie, huisvuilverwerking, sociale huisvesting, … Dit alles wordt geregeld in intercommuncales. In intercommunales hebben de burgers echter geen rechtstreeks verkozen democratische vertegenwoordiging. Onrechtstreeks wel, daar de betrokken gemeenten (en soms ook de provincie) in de intercommunales vertegenwoordigd zijn. Niet alle intercommunales zijn “zuiver”: in zogenaamd “gemengde” intercommunales hebben ook privé-spelers rechtstreekse inspraak.