Adhemar

De toestand der dingen

Adhemars overpeinzingen, beslommeringen, ideeën, fascinaties, anekdotes, opinies en krabbeltjes

Schaf de provincies af!

vrijdag 16 januari 2009, 16:00 | Politiek

Op de nieuwjaarsreceptie van Voka West-Vlaanderen pleitte Brugs regiovoorzitter Jean-Pierre Saelen (Voka) voor een fusie van de gemeenten van het Brugse arrondissement.[1] Federaal minister voor ondernemen en vereenvoudigen Vincent Van Quickenborne (Open VLD) steunt het idee en herhaalt haalt een oud plan van onder het stof: een nieuwe ronde gemeentefusies (idealiter tot 25 stadsgebieden in Vlaanderen) en de afschaffing van de provincies.[2] Het plan krijgt steun van Jong VLD[3], Jong Groen![4] en Jong N-VA[5]. En terecht.

Tegenwoordig zijn er bij ons niveaus waarin democratisch verkozen politici de burgers vertegenwoordigen: de gemeenteraad, de provincieraad, het Vlaams Parlement, het federaal parlement (bestaande uit Kamer en Senaat) en het Europees Parlement. (In de stad Antwerpen is er nog een zesde, allerlaagste niveau: de districtraad.) Met de bevoegdheidsverdeling tussen de hoogste drie niveaus zit het zeker ook nog niet snor, maar daar zal ik het deze keer niet over hebben.

De provincie mag dan wel democratische werking hebben, haar bevoegdheden zijn vrij beperkt: ruimtelijke ordening, coördinatie bij rampen via een nood- en interventieplan van provinciale fase, provinciale bibliotheeknetwerken, … Ze zijn ook vrij vaag gedefinieerd: “taakbehartiging van aangelegenheden die het lokale gemeentelijke belang overstijgen, voorzover ze streekgericht blijven”; “ondersteunende taken op verzoek”; “initiatieven met het oog op gebiedsgerichte samenwerking”; …[6]

Ondertussen worden heel wat aangelegenheden met een veel grotere impact op het dagelijkse leven van de burger op een tussenniveau geregeld: elektriciteit, gasvoorziening, watervoorziening, televisiedistributie, huisvuilverwerking, sociale huisvesting, … Dit alles wordt geregeld in intercommuncales. In intercommunales hebben de burgers echter geen rechtstreeks verkozen democratische vertegenwoordiging. Onrechtstreeks wel, daar de betrokken gemeenten (en soms ook de provincie) in de intercommunales vertegenwoordigd zijn. Niet alle intercommunales zijn “zuiver”: in zogenaamd “gemengde” intercommunales hebben ook privé-spelers rechtstreekse inspraak.

Ook naast de officiële intercommunales merken we dat gemeentebesturen vaak voordeel zien in samenwerking: ad hoc streekbesturen, hier en daar ook grensoverschrijdende samenwerking in het kader van Euregio’s, … De lokale politie organiseert zich in politiezones, de brandweer in brandweerzones.

Ik las dus met veel instemming over Van Quickenbornes visie over schaalvergroting bij lokale besturen. Dat zal de burger niet alleen ten goede komen door een vlotter bestuur en een professionelere dienstverlening, het maakt zoals gezegd de inspraak in dagdagelijkse aangelegenheden directer en democratischer.

Voorstanders wijzen er ook op dat de provinciegrenzen uit Napoleontische tijd stammen en niet aangepast zijn de socio-economische realiteit. Zo is het Waasland duidelijk op Antwerpen georiënteerd, hoewel het nog steeds tot Oost-Vlaanderen behoort. An sich vind ik dat geen voldoende argument om de provincies af te schaffen; de provinciegrenzen hertrekken zou volstaan. Maar bovenop alle voorgaande argumenten ondersteunt ook deze vaststelling eens te meer de voorgestelde hervorming.

Referenties

Reacties

Reactie van vlaams web
Datum: zaterdag 31 januari 2009, 12:01

Maar wat wil men dan echt ? Afschaffen of niet ? Als je ziet dat alle politieke macht nu op federaal vlak ligt en je dus over alles en nog wat een compromis moet sluiten met de Franstaligen en zodoende alles geblokkeerd raakt, is het toch evident dat je de provincie best kunt afschaffen (en dus al één verkiezing kunt uitsparen) als je dat bestuursniveau koppelt aan het gewestelijk niveau.

Dus eigenlijk kan je eenvoudig de provincies hervormen tot regionale kamers van het Vlaams parlement. En dan centraliseer je de politieke macht op het Vlaamse niveau.

Reactie van Adhemar
Datum: dinsdag 3 februari 2009, 12:01

Wie wil beslissen op welk niveau bevoegdheden het best uitgevoerd worden, maakt best de afweging tussen schaalvoordelen (die groter worden bij centralisatie) en heterogeniteitskosten (die kleiner worden bij decentralisatie). MIT-professoren Alberto Alesina en Enrico Spolaore schreven rond dit zinnetje een volledig boek: The Size of Nations. Een aanrader (voor wie niet bang is van wat wiskunde).

Het federale niveau heeft te kampen met het slechtste van beide werelden: met haar 30 500 km² en haar 10 miljoen inwoners is België vrij klein en kan het maar weinig van schaalvoordelen genieten; tegelijkertijd is de tegenstelling Vlaanderen—Wallonië enorm en de heterogeniteitskosten navenant. Het gevolg heeft u zelf aangehaald: in de mate dat de politieke macht op federaal vlak ligt, zien we slechte compromissen en grote blokkeringen.

De afweging tussen schaalvoordelen en heterogeniteitskosten is echter niet voor elke bevoegdheid dezelfde. De meeste federale bevoegdheden zie ik liever naar het Vlaamse niveau verhuizen, bij enkele andere zijn de schaalvoordelen groot genoeg om ze beter Europees aan te pakken (al heeft ook de Europese Unie te kampen met een democratisch deficit).

Maar ik had het in deze post voor één keer niet over de bevoegheidsverdeling op de hoogste niveaus, ik had het over de bevoegdheidsverdeling op de lagere niveaus.

Mijn punt is dat wat vroeger gemeentelijk geregeld werd, steeds meer en meer op intergemeentelijk niveau geregeld wordt, via intercommunales en andere samenwerkingsverbanden. Dit gebeurt om dezelfde reden: de schaalvoordelen wegen zwaarder door dan de beperkte heterogeniteitskosten op stadsgebiedsniveau. Tegelijkertijd stellen we vast dat de democratisch verkozen provinciebesturen relatief weinig besturen. Vandaar dat ik Van Quickenbornes idee genegen ben om zowel gemeenten en provincies af te schaffen en te vervangen door één enkel tussenniveau (de stadsgebieden).

Het gaat om bevoegdheden waarbij er geen enkele meerwaarde is om die in Brussel te beslissen, zoals huisvuilophaling en bibliotheekreglementen. Centralisatie hiervan in (regionale kamers van) het Vlaams parlement komt geen enkele van de plaatselijke stakeholders ten goede.

Schrijf een reactie

januari 2009
m D w d v Z Z
« dec   feb »
 1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031  

Zoeken

Copyleft en copyright, Stijn “Adhemar” Vandamme, 2009. Sommige rechten voorbehouden.

Creative Commons Naamsvermelding Gelijk Delen Tenzij uitdrukkelijk anders vermeld, valt alle originele tekst, de opmaak, en alle andere content van gelijk welke vorm dat door Stijn “Adhemar” Vandamme gemaakt en op deze De toestand der dingen blog gepubliceerd is, onder de Creative Commons Naamsvermelding–Gelijk Delen versie 2.0 België licentie. Rechten op de afbeelding van de stripfiguur Adhemar rusten echter bij tekenaar Marc Sleen en Standaard uitgeverij. Reacties en trackbacks geplaatst via het blogsysteem blijven intellectuele eigendom — wat een lelijke, misleidende term, trouwens — van de verantwoordelijke reageerder. Door de reactie of trackback te plaatsen, geeft zo ’n reageerder Stijn “Adhemar” Vandamme echter wel eeuwigdurende toelating de reactie te publiceren. Zo gaat dat, nietwaar. Deze webpagina bestaat uit geldige xhtml 1.0 strikt; het uiterlijk heeft stijl met geldige css. De site is in overeenstemming met “No www”, klasse b. uris worden met opzet helder en extensieloos gehouden. De site is best te bekijken met uw ogen, en een browser naar keuze. Deze blog wordt bekrachtigd door WordPress, dat is een prachtig stukje software dat onder de gnu General Public License versie 2 vrijgegeven wordt. De vertaling gebeurde door WordPress Themes.