Adhemar

De toestand der dingen

Adhemars overpeinzingen, beslommeringen, ideeën, fascinaties, anekdotes, opinies en krabbeltjes

Ex-excommunicatie

donderdag 12 februari 2009, 20:00 | Politiek

Er is een tijd geweest dat iedere vereniging katholiek-christelijk geïnspireerd was — of dat niet was. De verenigingen die zich niet zich ook openstelden tot niet-katholieken, noemden zich “vrij”, “neutraal”, “open”, en/of ”pluralistisch” en bepaalden statutair open te staan voor “mensen van elke geloofsovertuiging of levensbeschouwing”. Ze waren dus zeker bereid om christenen in hun clubjes op te nemen. Maar de liefde was niet wederzijds. Pluralisme kon niet onschuldig of neutraal zijn. Vanop de preekstoel werd de kudde gepredikt dat “pluralistisch” een synoniem is voor “goddeloos”. En goddelozen waren infréquentables, daar ging je als rechtgeaard katholiek niet mee om.

Natuurlijk is de scouts een positieve tijdsinvulling, maar ons kind gaat er toch niet met ketters in contact komen? Een dergelijke mentaliteit leidde tot pluralistische jeugdbewegingen naast katholieke jeugdbewegingen, naast het gemeenschapsonderwijs ook het vrij gesubsidieerd katholiek onderwijs, naast vrije ziekenfondsen ook de Christelijke Mutualiteiten, naast het Willemsfonds ook het Davidsfonds, naast de socialistische beweging ook een katholieke, anti-socialistische (dus anti-goddeloze) werknemersvereniging.

Met het afbrokkelen van de invloed van de Éne Heilige Universele Katholieke Apostolische Roomse Kerk verdween ook die verzuilingsmentaliteit. Reeds decennia ligt die achter ons, gelukkig maar. De verenigingen en structuren die erdoor ontstaan zijn, getuigen nog steeds van het vroegere hokjesdenken.

Maar het hokjesdenken steekt weer de kop op, al is het deze keer met andere hokjes. Van het christelijk geloof gaat er in onze streken geen enthousiasmerende kracht meer uit. Maar we hoeven we nog steeds niet voor onszelf te denken, tegenwoordig doet de Linkse Kerk dat wel in onze plaats.

Natuurlijk mogen gelovigen samen bidden en samen het brood breken, maar er gaan toch geen negationisten ter communie? Natuurlijk mogen liefhebbers van hard rock en heavy metal concerten bijwonen en organiseren, maar ze hebben toch geen nazisympathieën? Natuurlijk mogen Vlaamsgezinden zich verenigen over het politieke spectrum heen, maar extreem-rechts wordt toch wel uitgesloten? Natuurlijk mag een vereniging mensen groeperen die er over één specifiek onderwerp gelijkaardige meningen op na houden, maar dan wel op voorwaarde dat het bestuur er over waakt dat alle leden over alle andere thema’s er geen politieke incorrect gedachten op na houden. Marc Reynebeau haalt het oud adagium weer boven: eenheid kan niet “onschuldig” of neutraal zijn.[6] Één niet-weldenkend lid toelaten kan in de Linkse Kerk de banvloek over de hele organisatie opleveren.

Ik weiger mee te gaan in dergelijke redenering: het is best mogelijk dat ik het met iemand op één punt eens ben, maar een grote afkeer voel over een aantal andere van zijn ideeën. Waarom zouden wij ons dan niet op dat éne punt van overeenkomst zij aan zij mogen inzetten?

Het geval-Williamson

Afgelopen weken was het slachtoffer van dit vernieuwde hokjesdenken, ironisch, de Rooms-Katholieke Kerk. Op woensdag 21 januari maakte paus Benedictus XVI de excommunicatie van Richard Williamson ongedaan.[7] Williamson werd voordien geacht zichzelf in 1988 uit de Kerk te hebben gezet toen hij zich bisschop liet wijden door de Franse conservatieve aartsbisschop Marcel Lefevbre, die daartoe geen pauselijke toelating had.[8] Het onderliggend conflict had te maken met Lefevbres verzet tegen een aantal documenten[1] van het Tweede Vaticaans Œcumenisch[2] Concilie.

Voorstanders van de pastorale heroriëntering van dit Concilie vrezen dat met deze heropnememing de nieuwe wind die dit Concilie deed waaien, steeds meer omgekeerd wordt. Toch is het niet zozeer de afwijzing van enkele Conciliedocumenten die de ophef veroorzaakt. Wat vooral meespeelt, is dat Richard Williamson de geschiedenis de Shoah afwijst: hij beweert dat de nazi’s niet massaal joden vermoord konden hebben met hun gaskamers.[9]

Laat er geen misverstand over bestaan: dergelijke uitspraken strekken Williamson tot schande. Ze zijn niet alleen ten overvloede bewezen historisch incorrect te zijn, ze zijn tevens verachtelijk. Ik juich toe dat zowel uit katholieke als niet-katholieke hoek deze negationistische uitlatingen bestreden worden. Als we de geschiedenis laten vergeten of ontkennen, hoe kunnen we er dan lessen uit trekken?

Maar ik ben het niet eens met de critici die omwille van die uitspraken het paus Benedictus XVI kwalijk nemen dat hij de Williamsons excommunicatie ongedaan maakt. Negationisme had niets mee te maken met de excommunicatie; waarom zouden Williamsons walgelijke meningen dan een rol moeten spelen in de Wiedergutmachung?

Ik ben geen fan van de Kerk. Ik ben atheïst; hoogstwaarschijnlijk bestaat er geen god[3]. En ik beschouw mijzelf, hoewel gedoopt, geen lid van de Kerk. Maar dat wil niet zeggen dat ik niet intellectueel eerlijk genoeg zou zijn om te begrijpen dat de meningen van de miljoenen leden van de Kerk daarom nog niet de meningen van de Kerk vormen. Over de rol van de Kerk in het Jodenvraagstuk ten tijde van paus Pius XII is het laatste woord nog niet gezegd. Maar sinds de Kerk ootmoedig de fouten en de nalatigheid van de zonen en dochters van de Kerk betreurt,[10] kan je de Kerk toch moeilijk nog van nazisympathieën verdenken. Zelfs al heeft de Duitse kerkvader Decimus de Zesde een verledentje bij de Hitlerjugend.

Excommunicatie is de zwaarste lot dat de Kerk zich kan indenken.[4] Het houdt onder andere in dat men met uitzondering van de biecht geen sacramenten meer kan ontvangen (in de Rooms-Katholieke Kerk, de Enige Ware) en dus niet meer kan deelnemen aan het kannibaliseren van het brood dat substantieel Jezus Christus’ vlees is, zoals-ie z’n leerlingen geleerd heeft op z’n Laatste Avondmaal.[11]

Wat moet je in Gods naam op je kerfstok hebben om zo’n loodzwaar lot te verdienen? Ziehier het lijstje van handelingen die voor katholieken leiden tot een automatische (latæ sententiæ) excommunicatie, zonder dat een kerkelijke rechtbank zich daar nog over hoeft uit te spreken:

Wat wel en niet aanleiding geeft tot excommunicatie, zegt veel over de perverse morele standaarden die de Rooms-Katholieke Kerk erop na houdt. Voor massamoord kan een katholiek niet geëxcommuniceerd worden (tenzij de kerkvader één der slachtoffers zou zijn), maar wél voor het betwijfelen of Maria altijd maagd gebleven is[23] of het insinueren dat zij als iedere gewone sterveling met de erfzonde belast was[24]. Pedofilie kan je geen excommunicatie opleveren; een terminale zieke uit zijn lijden verlossen wél. Onder de vroegere codex van canoniek recht van 1917 was hertrouwen na een scheiding een grond voor excommunicatie; sinds 1983 is dat niet meer het geval. Als je vroeger wou hertrouwen kon je dus geëxcommuniceerd worden als je van je vrouw scheidde, maar niet als je haar vermoordde. Tenslotte was je in het laatste geval als vrome echtgenoot je eerste vrouw trouw gebleven tot de dood je van haar scheidde.[25]

Volgens kerkelijk recht zijn enkel uitspraken die tegen de officiële dogma’s en andere onfeilbare waarheden ingaan ketters. Andere opiniedelicten staan er in het canoniek wetboek niet. Beweren dat de hostie na wijding nog steeds substantieel uit brood bestaat, is ketters. Maar kritiek op het Tweede Vaticaans Concilie is dan weer zo erg niet: het Concilie was niet onfeilbaar (zoals paus Johannes XXIII in de openingstoespraak benadrukte). Ook niet-religieuze meningen opperen zoals negationisme, of de idee dat het aartsbisdom Mechelen–Brussel boven de seculiere taalwet staat, zijn dus naar kerkelijk recht niet bestrafbaar.

Dat is nu eenmaal het recht dat de Kerk voor zichzelf uitgewerkt heeft. Ik snap die geperverteerde morele standaarden niet, en snap niet hoe de gelovigen daar mee kunnen omgaan. Maar gelovigen uit allerlei religies produceren zo véél religieuze onzin die ik niet snap.

Voetnoten

  • [1] Het Priesterbroederschap Sint-Pius X, waartoe Marcel Lefevbre tot aan z’n dood de leiding over had, verzet zich vooral tegen de Conciliedocumenten Unitatis Redintegratio, Lumen Gentium, Nostra Ætate, Dignitatis Humanæ, Gaudium et Spes en Sacrosanctum Concilium.
  • [2] “Œcumenisch” slaat in dit verband niet zozeer op het streven naar eenheid tussen de verschillende christelijke kerken, maar duidt eerder op de verspreiding van de Kerk over de hele wereld.
  • [3] Voor de meest courante definities van “god”, zoals die waarin sprake is van een persoonlijke God (of meerdere goden).
  • [4] Voor 1983 waren er twee gradaties van excommunicatie: een vitandus geëxcommuniceerde moest door andere katholieken gemeden worden, sociale en zakenrelaties met een toleratus geëxcommuniceerde zijn wel toegelaten. In het eerste geval betekent “excommunicatie”: gedaan met communicatie (met mede-gelovigen); in het laatste geval: gedaan met het ter communie gaan. Sinds de aanpassing aan de codex van canoniek recht van 1983 bestaat alleen nog de tweede soort. Geëxcommuniceerden (allen tolerati) mogen wel degelijk een katholieke mis bijwonen; in principe vallen zij nog steeds onder de verplichting van de gelovigen dit wekelijks te doen. Ze mogen echter niet ter communie gaan of aan de liturgie deelnemen.
  • [5] Volgens de katholieke nummering: verbod op overspel en huwelijksontrouw. Exodus 20:14; Deuteronomium 5:18.

Referenties

Reacties

Pingback van Mars
Datum: maandag 4 mei 2009, 21:00

[…] De aanwezigheid van Vlaams Belangers stoort mij niet. Ik ben intellectueel in staat met mensen op één punt eens te zijn, samen te betogen, en tegelijkertijd afkerig te staan tegenover een aantal andere van hun ideeën. […]

Schrijf een reactie

februari 2009
m D w d v Z Z
« jan   mrt »
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
232425262728  

Zoeken

Copyleft en copyright, Stijn “Adhemar” Vandamme, 2009. Sommige rechten voorbehouden.

Creative Commons Naamsvermelding Gelijk Delen Tenzij uitdrukkelijk anders vermeld, valt alle originele tekst, de opmaak, en alle andere content van gelijk welke vorm dat door Stijn “Adhemar” Vandamme gemaakt en op deze De toestand der dingen blog gepubliceerd is, onder de Creative Commons Naamsvermelding–Gelijk Delen versie 2.0 België licentie. Rechten op de afbeelding van de stripfiguur Adhemar rusten echter bij tekenaar Marc Sleen en Standaard uitgeverij. Reacties en trackbacks geplaatst via het blogsysteem blijven intellectuele eigendom — wat een lelijke, misleidende term, trouwens — van de verantwoordelijke reageerder. Door de reactie of trackback te plaatsen, geeft zo ’n reageerder Stijn “Adhemar” Vandamme echter wel eeuwigdurende toelating de reactie te publiceren. Zo gaat dat, nietwaar. Deze webpagina bestaat uit geldige xhtml 1.0 strikt; het uiterlijk heeft stijl met geldige css. De site is in overeenstemming met “No www”, klasse b. uris worden met opzet helder en extensieloos gehouden. De site is best te bekijken met uw ogen, en een browser naar keuze. Deze blog wordt bekrachtigd door WordPress, dat is een prachtig stukje software dat onder de gnu General Public License versie 2 vrijgegeven wordt. De vertaling gebeurde door WordPress Themes.