Adhemar

De toestand der dingen

Adhemars overpeinzingen, beslommeringen, ideeën, fascinaties, anekdotes, opinies en krabbeltjes

Ram copyright

maandag 17 augustus 2009, 19:30 | Vrije informatie

Het zit goed fout met de regelingen rond auteurs- en uitvoerdersrechten. Dat is al een hele tijd zo, maar links en rechts is de frank recent gevallen. Lijst Dedecker, Jong VLD en Animo lieten van zich horen en namen SABAM, de Belgische vereniging van auteurs, componisten en uitgevers, grof op de korrel.

Eerst is er de vraag of SABAM wel doet wat ze zegt dat ze doet: het geïnde geld correct onder de artiesten en uitgevers verdelen. In 2007 werd SABAM in verdenking gesteld van vervalsing van haar jaarrekeningen, het misbruik van vertrouwen van haar leden en het witwassen van verduisterde gelden.[1] Van transparantie is er nauwelijks sprake, waardoor er zware twijfels rijzen of SABAM haar inkomsten wel voldoende naar de artiesten en uitgevers laat vloeien, en of er onderweg niet te veel aan de vingers blijft plakken, verdoezeld onder een warrige financiële werking.

Maar de grootste kritiek op SABAM gaat over de andere kant, de kant waar niet alleen de artiesten mee te maken krijgen: de inning.

Lijst Dedecker en Jong VLD zijn vooral verbolgen over het akkoord tussen de werkgeversorganisatie VBO en SABAM, met een regeling voor bedrijven met meer dan 5 werknemers die beschermde muziek willen laten klinken op de werkvloer, in de refters en tijdens de bedrijfsfeesten.[2][3] (Een regeling voor het betalen van auteursrechten voor muziek in de voor het publiek toegankelijke winkelruimtes, bestond al langer.) Eerder dit jaar stak SABAM al een tandje bij om intensiever en agressiever te gaan innen bij onthaalmoeders (voor zover die niet bij hen thuis op de kinderen passen), en bij de scholen.

Toch is het volgens mij hier niet zozeer SABAM, maar de wetgever die in de fout ging. SABAM perst de laatste eurocent overal waar ze geld vinden kan. ’t Zijn geldwolven, zoveel is duidelijk. Het is inderdaad jammer dat SABAM zo ver gaat, maar het is vooral erg dat de wet deze praktijken toestaat, en zelfs aanmoedigt.[4] En dus is het in de eerste plaats de wet die aangepast moet worden!

Lijst Dedecker en Jong VLD vragen zich af of de werkvloer van privé-bedrijven wel “openbare ruimte” is. In de wetgeving die nu geldt, is dat inderdaad niet helemaal duidelijk, maar verschillende rechtbanken oordeelden van wel.

Animo schaart zich dan weer opmerkelijk expliciet achter het principe van auteurs- tot uitvoerdersrechten, zonder enige kanttekening te maken bij de overdreven lengte en excessieve reikwijdte ervan. Wel trekt ze van leer tegen SABAM omdat die het innen van auteursrechten niet beperkt tot bedrijven, maar tevens ook aanklopt bij kleuterscholen en kindercrèches, bij sociaal-culturele (jongeren)verenigingen en de jeugdhuizen.[5]

Animo pleit, onder het motto “Ram SABAM”, voor het afschaffen van auteursrechten voor alle organisaties, waar muziek niet gebruikt wordt voor commerciële doeleinden. De lijst is vrij uitgebreid: jeugd-, sport- en cultuurverenigingen; kinderopvang, onderwijs, sociale instellingen en bejaardentehuizen; private feesten. Animo rekent ook de wachtkamer van vrije beroepen en de werkvloer en refters van bedrijven onder plaatsen met “niet-commerciële bedoelingen”. En niet alleen de auteursrechten (die door SABAM worden geïnd) moeten worden afgeschaft, maar ook de uitvoerdersrechten (de billijke vergoeding). Heel lovenswaardig allemaal! So far, so very good.

Maar in de plaats van de huidige regeling pleit Animo voor “een cultuurpot”, die betaald moet worden uit “algemene middelen”, en verdeeld onder “kleine artiesten” op basis van “hun cultureel engagement”. Ik zie totaal niet in volgens welk scheefgetrokken wereldvisie dit een eerlijke(re) regeling zou zijn.

Beste Animo, als je cultuursubsidies wil optrekken, noem ze dan ook cultuursubsidies.

Hoe slecht de regelingen rond auteurs- en uitvoerdersrechten ook zijn, in principe kan iedereen die betalingen vermijden door geen muziek te beluisteren en niets met enig intellectueel werk te doen; of door enkel muziek te beluisteren waarvan het lied en de uitvoering zich in het publieke domein bevinden, of door de rechthoudenden onder een Creative Commons-licentie geplaatst werden. Bij een cultuurpot “uit algemene middelen” kan men dat niet. Iedere belastingsbetaler betaalt dan, of die nu naar muziek luistert of niet. Zelfs als je akkoord gaat met het principe van auteursrechten, zou je toch moeten begrijpen dat een regeling slechts redelijk en eerlijk kan zijn als ze uitgaat van een vermoeden van niet-gebruik. En, voor alle duidelijkheid: wanneer geen gebruik is vastgesteld, behoren er ook geen kosten aangerekend te worden aan de niet-gebruiker.

En hoe ontransparant en warrig SABAM ook werkt, in principe worden de auteurs- en uitvoerdersrechten verdeeld evenredig met (een schatting) van het aantal keer hun werk gespeeld wordt, onafhankelijk of het nu om “grote” of “kleine artiesten” gaat. Een verdeling op basis van “cultureel engagement” is precies gekozen om niet te moeten betalen aan de “grote” artiesten, die volgens Animo toch al rijk genoeg zijn. Animo ziet dus liever een bijkomend herverdelingsmechanisme tussen de artiesten, waarbij zelfs niet eens meer de moeite gedaan wordt om te doen alsof er enige principe van eerlijkheid mee gemoeid is.

Toch is het vermoeden van niet-gebruik in onze wetgeving eigenlijk al geschonden. Iedere keer je lege CD’tjes koopt, of een kopiemachine, betaal je een heffing aan Auvibel[6] of Reprobel[7]. Theoretisch is dat een vergoeding voor “thuiskopies”. Je kunt daar wettelijk niet onderuit, ook als je helemaal geen thuiskopies van beschermde werken maakt: ook als je helemaal geen beschermde muziek op je CD’tjes brandt, ook als je met je kopieertoestel alleen maar documenten uit het publiek domein kopieert.

En zelfs wanneer er sprake is van thuiskopies, waarom zou de gebruiker eigenlijk daarvoor moeten bijbetalen? Als een muziekliefhebber een CD koopt, betaalt hij reeds auteurs- en uitvoerdersrechten. Waarom zou hij moeten bijbetalen als je een back-up maakt van je CD? De kopies uitlenen mag hij sowieso niet.

De huidige wetgeving rond auteurs- en uitvoerdersrechten remt over het algemeen de culturele productie meer af dan dat ze die bevordert. Vandaag hinderen copyright en patenten het doel waartoe ze in het leven geroepen zijn: “to promote the Progreſs of Science and useful Arts[8]. Het evenwicht van de copyright bargain, de logica waarmee copyright een tweetal eeuwen geleden geïntroduceerd is, is al lang zoek. Het is hoog tijd voor een fundamentele inperking van “intellectuele eigendom”. Een mini-aanpassing waarbij alleen de grootste misbruiken weggewerkt worden, zal niet volstaan.

  • [1] Sabam verdacht van verduistering en witwas, De Morgen, vrijdag 26 oktober 2007
  • [2] Lijst Dedecker, SABAM wordt de Taliban voor muziekartiesten en voor publiek, persbericht, zondag 16 augustus 2009
  • [3] Jong VLD, Jong VLD wil dat SABAM een halt wordt toegeroepen, nieuwsbericht, zaterdag 15 augustus 2009
  • [4] Wet van donderdag 30 juni 1994 betreffende het auteursrecht en de naburige rechten, Belgisch Staatsblad van woensdag 27 juli 1994, blz. 19 297, gewijzigd door meerdere rechtzettingen en aanpassingen, voor het grootste deel in werking getreden op maandag 1 augustus 1994
  • [5] Animo, Animo ramt Sabam, nieuwsbericht, dinsdag 5 mei 2009
  • [6] Koninklijk besluit van dinsdag 21 januari 1997 tot het belasten van een vennootschap met de inning en de verdeling van de vergoeding voor het kopiëren voor eigen gebruik, Belgisch Staatsblad van zaterdag 1 februari 1997, inwerkingtreding zaterdag 1 februari 1997
  • [7] Koninklijk besluit van woensdag 15 oktober 1997 tot het belasten van een vennootschap met de inning en de verdeling van de vergoeding voor het kopiëren van werken die op grafische of soortgelijke wijze zijn vastgelegd, Belgisch Staatsblad van vrijdag 7 november 1997, blz. 29 873, inwerkingtreding donderdag 27 november 1997
  • [8] Grondwet van de Verenigde Staten, artikel 1, sectie 8, clausule 8

Schrijf een reactie

augustus 2009
m D w d v Z Z
« jul   sep »
 12
3456789
10111213141516
17181920212223
24252627282930
31  

Zoeken

Copyleft en copyright, Stijn “Adhemar” Vandamme, 2009. Sommige rechten voorbehouden.

Creative Commons Naamsvermelding Gelijk Delen Tenzij uitdrukkelijk anders vermeld, valt alle originele tekst, de opmaak, en alle andere content van gelijk welke vorm dat door Stijn “Adhemar” Vandamme gemaakt en op deze De toestand der dingen blog gepubliceerd is, onder de Creative Commons Naamsvermelding–Gelijk Delen versie 2.0 België licentie. Rechten op de afbeelding van de stripfiguur Adhemar rusten echter bij tekenaar Marc Sleen en Standaard uitgeverij. Reacties en trackbacks geplaatst via het blogsysteem blijven intellectuele eigendom — wat een lelijke, misleidende term, trouwens — van de verantwoordelijke reageerder. Door de reactie of trackback te plaatsen, geeft zo ’n reageerder Stijn “Adhemar” Vandamme echter wel eeuwigdurende toelating de reactie te publiceren. Zo gaat dat, nietwaar. Deze webpagina bestaat uit geldige xhtml 1.0 strikt; het uiterlijk heeft stijl met geldige css. De site is in overeenstemming met “No www”, klasse b. uris worden met opzet helder en extensieloos gehouden. De site is best te bekijken met uw ogen, en een browser naar keuze. Deze blog wordt bekrachtigd door WordPress, dat is een prachtig stukje software dat onder de gnu General Public License versie 2 vrijgegeven wordt. De vertaling gebeurde door WordPress Themes.