Adhemar

De toestand der dingen

Adhemars overpeinzingen, beslommeringen, ideeën, fascinaties, anekdotes, opinies en krabbeltjes

Recuperatie

dinsdag 26 juli 2011, 16:00 | Burgerrechten, Politiek

Wanneer een dolgedraaide gek een bloedbad als dat in Noorwegen aanricht, slikt (bijna) iedereen wel even. Televisiebeelden branden op netvliezen. Medeleven gaat uit naar de familie en vrienden van de slachtoffers, en tussen de emoties van het moment valt verder nog veel verontwaardiging, veroordeling en afschuw te ontwaren. In dat diepmenselijk eerste moment, zijn zowat alle mensen mens met de mensen. Noor of niet. Zwart of blank. Christen of moslim of jood of atheïst. Links of rechts.

Maar politiek geëngageerde mensen zouden geen politiek geëngageerde mensen zijn, als ze, voorbij hun eerste emoties, hun ideeën niet zouden uitdragen. Daarbij schuwen sommingen de politieke recuperatie niet. Het is het aard van het beestje. In de overtuiging van het eigen gelijk is men zich daar niet eens noodzakelijk van bewust. In Het Nieuwsblad presteert Fabian Lefevere het om dit incident politiek eerst grondig te recupereren, om vervolgens de politieke recuperatie door “links of rechts” aan te klagen![1] Toch ben ik ervan overtuigd dat Lefevere oprecht is, zowel in zijn bezinning over de gevaren van het anders denken (dan zijn visie op de samenleving) als in zijn roep om “respect voor andersdenken” (door anderen).

En misschien is ook dit stuk niet geheel vrij van een vleugje gelijkaardige ambiguïteit.

Onvermijdelijk zie je dit fenomeen in de wederom-oplaaiende discussie over wapenwetgeving, in Noorwegen maar nog meer daarbuiten. Voorstanders van strengere wapenwetgeving pleiten naar aanleiding van het incident voor strengere wapenwetgeving.[2] Als iemand als Anders Behring Breivik een wettelijke wapenvergunning voor een Glock-pistool en semi-automatisch Ruger-geweer kan krijgen, dan is de wetgeving toch “duidelijk” niet streng genoeg. En tegenstanders kunnen het niet nalaten te argumenteren dat, indien er meer wapens voor handen waren bij verantwoordelijke mensen, de tragedie voorkomen had kunnen worden, of op z’n minst toch met een lager dodental had kunnen eindigen.[3] Daarbij, zelfs met de strengste wapenwetgeving kan iemand zo vastberaden en voorbereid als Breivik toch altijd wel aan een wapen geraken.

En onvermijdelijk zie je dit fenomeen nog sterker in de fundamentele discussie over ideologie, mens- en wereldbeeld. Wie zich voordien niet kon vinden in nationalisme, conservatisme, en islamkritiek, geraakt niet rond de vaststelling heen “hoe akelig dicht het betoog van Anders Behring Breivik tegen het discours van een aantal politieke partijen aanschurkt”. De implicatie dat de aanhangers van dergelijke stromingen verantwoordelijk zouden zijn voor een politiek klimaat waarin onschuldigen neerschieten een legitiem actiemiddel zou zijn, valt vanzelfsprekend niet in goede aarde bij de auteurs van The Brussels Journal of The Gates of Vienna, die beklemtonen dat hun ideologie helemaal niet met geweld te rijmen valt, ook al heeft Breivik ook uit hun schrijfsels elementen overgenomen.[4]

Kranten die voorheen al geen opportuniteit lieten voorbijgaan om de N-VA als boeman te portretteren, laten ook nu niet na op te merken dat Breivik in zijn compendiummanifest nationalistische partijen als de N-VA vermeldt.[5] Daarbij vergeten ze graag dat Breivik bijzonder ambivalent is tegenover de N-VA: de partij komt zowel voor in zijn lijst van de “goede” nationalistische Europese partijen,[6] als in zijn lijst van “vijandige” cultuurrelativistische “cultureel marxistische en suïcidaal humanistische” partijen van Europa.[7]

Er wordt opgemerkt dat de nationalistische en islamkritische ideeën van Breivik veel persweerklank krijgen, maar zijn lidmaatschap van de (reguliere, christelijke) Johannes-Loge Sint-Olaf ter Drie Zuilen slechts zelden. Het hoeft niet te verbazen dat die opmerking in antimaçonnieke kringen veel frequenter valt dan daarbuiten. De loge zelf beweert slechts minimale contacten met de man te hebben gehad.

Wat mij in deze discussie nog het meest opvalt, is hoezeer de rollen omgedraaid zijn. Het zijn grotendeels dezelfde actoren (al moet men altijd opletten bij dergelijke veralgemeningen) die uitbazuinen bij terroristische aanslagen door moslimextremisten dat men niet alle moslims over dezelfde kam mag scheren, die nu de link tussen islamkritiek en deze laffe schietpartij flink in de verf zetten. En, omgekeerd, de islamkritische stemmen die steeds beweren dat de opruiende taal tegen ongelovigen in de Koran fundamenteel deel uitmaakt van de islamideologie, zijn er nu als de kippen bij om te onderstrepen dat hun ideologie het gebruik van geweld (tegen mensen en bezittingen) consequent veroordeelt.

Met andere woorden, volgens de enen: alle moslims in Europa maken deel uit van een islamisering van Europa waarbij onvermijdelijk geweld ingevoerd zal worden, ook al gaan ze niet zo fundamenteel om met het gewelddadig deel van hun Heilig Boek, maar de aanhangers van islamkritiek kunnen niet verantwoordelijk gehouden worden voor de gruweldaad van een gek die hun terechte bemerkingen als excuus gebruikt voor een massamoord.

Of nog, volgens de anderen: het is gevaarlijk moslims steeds te linken met moslimextremisme, want “gewone” moslims volgen de “dood aan de ongelovigen”-oproep al even weinig als de joods-christelijke traditie vasthoudt aan de doodstraf voor kinderen die hun ouders vervloeken[8] of steniging voor wie hen niet gehoorzaamt.[9] Maar de link tussen een gek en de politieke stroming die vasthoudt aan traditie en normen en waarden, die ligt toch zó voor de hand dat men er niet blind voor kan zijn! Want, geef toch toe, de band tussen nationalisme of conservatisme en Breivik is toch zoveel sterker dan die tussen het socialisme of communisme en de CCC, nietwaar?

Wat is nu mijn punt? Dat het geen goed idee is het collectief rouwproces politiek te kleuren of aan te wenden om het maatschappelijk debat te sturen. Dat een reductio ad Breivikum een al even grote drogreden is als een reductio ad Hitlerum. Maar ook dat hetzelfde eveneens geldt voor het aanwenden van de excessen als argumenten tegen andere ideologieën.

Het moment van maatschappelijke bezinning rond democratie, tolerantie en respect voor andersdenken, waar Fabian Lefevere van droomt,[1] is zeker geen slecht idee. Uiteraard veroordelen we, over ideologische grenzen heen, de schietpartij op het kamp van de jongeren van de Noorse Arbeiderspartij op het eiland Utøya als “een regelrechte aanslag op een generatie van jong-volwassenen die hun idealen wensen na te streven.”[10] Het ene extremisme rechtvaardigt het andere niet.

Maar of deze tragedie er een goede aanleiding voor een fundamenteel debat rond democratie en tolerantie, is nog maar de vraag. Want dat debat is onvermijdelijk óók ideologisch gekleurd — ik heb er zeker mijn mening over, en het verbaast mij nog regelmatig hoe verschillend (in andere omstandigheden zou ik “hoe ondemocratisch” schrijven) sommige mensen die begrippen invullen. Het valt te betwijfelen of we daar op dit moment van shock behoefte aan hebben (hoe interessant dat debat ook moge zijn), nu de emoties nog hoog oplopen.

Referenties

Schrijf een reactie

juli 2011
m D w d v Z Z
« dec   nov »
 123
45678910
11121314151617
18192021222324
25262728293031

Zoeken

Copyleft en copyright, Stijn “Adhemar” Vandamme, 2011. Sommige rechten voorbehouden.

Creative Commons Naamsvermelding Gelijk Delen Tenzij uitdrukkelijk anders vermeld, valt alle originele tekst, de opmaak, en alle andere content van gelijk welke vorm dat door Stijn “Adhemar” Vandamme gemaakt en op deze De toestand der dingen blog gepubliceerd is, onder de Creative Commons Naamsvermelding–Gelijk Delen versie 2.0 België licentie. Rechten op de afbeelding van de stripfiguur Adhemar rusten echter bij tekenaar Marc Sleen en Standaard uitgeverij. Reacties en trackbacks geplaatst via het blogsysteem blijven intellectuele eigendom — wat een lelijke, misleidende term, trouwens — van de verantwoordelijke reageerder. Door de reactie of trackback te plaatsen, geeft zo ’n reageerder Stijn “Adhemar” Vandamme echter wel eeuwigdurende toelating de reactie te publiceren. Zo gaat dat, nietwaar. Deze webpagina bestaat uit geldige xhtml 1.0 strikt; het uiterlijk heeft stijl met geldige css. De site is in overeenstemming met “No www”, klasse b. uris worden met opzet helder en extensieloos gehouden. De site is best te bekijken met uw ogen, en een browser naar keuze. Deze blog wordt bekrachtigd door WordPress, dat is een prachtig stukje software dat onder de gnu General Public License versie 2 vrijgegeven wordt. De vertaling gebeurde door WordPress Themes.